W codziennej praktyce ksi\u0119gowej cz\u0119sto spotykamy si\u0119 z sytuacjami, kt\u00f3re mog\u0105 budzi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, co do prawa odliczenia VAT. Jedn\u0105 z nich jest przypadek, gdy po dokonaniu transakcji okazuje si\u0119, \u017ce nasz kontrahent zosta\u0142 wykre\u015blony z rejestru podatnik\u00f3w VAT. Czy w takiej sytuacji tracimy prawo do odliczenia podatku naliczonego?<\/p>\n\n\n\n
Zapraszam Ci\u0119 do wpisu na blogu w tym temacie przygotowanego przez Ani\u0119 Ma\u0142eck\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wyobra\u017amy sobie nast\u0119puj\u0105c\u0105 sytuacj\u0119: 28 listopada 2024 roku dokonujemy zakupu towaru handlowego u kontrahenta, kt\u00f3ry w tym momencie jest aktywnym podatnikiem VAT. Faktur\u0119 otrzymujemy 6 grudnia 2024 roku. Podczas rutynowej weryfikacji kontrahenta odkrywamy jednak, \u017ce z dniem 16 grudnia 2024 roku zosta\u0142 on wykre\u015blony z rejestru podatnik\u00f3w VAT. Powstaje naturalne pytanie \u2013 czy nadal mo\u017cemy odliczy\u0107 VAT z otrzymanej faktury?<\/p>\n\n\n\n
Aby odpowiedzie\u0107 na to pytanie, musimy si\u0119gn\u0105\u0107 do podstawowych zasad odliczania VAT zawartych w ustawie. Prawo do obni\u017cenia kwoty podatku nale\u017cnego o kwot\u0119 podatku naliczonego przys\u0142uguje podatnikowi wtedy, gdy nabywane towary i us\u0142ugi wykorzystuje do wykonywania czynno\u015bci opodatkowanych. Kluczowe jest jednak okre\u015blenie momentu, w kt\u00f3rym to prawo powstaje.<\/p>\n\n\n\n
Ustawa jasno wskazuje, \u017ce prawo do odliczenia powstaje w rozliczeniu za okres, w kt\u00f3rym powsta\u0142 obowi\u0105zek podatkowy w odniesieniu do nabytych towar\u00f3w lub us\u0142ug. Nie mo\u017ce to jednak nast\u0105pi\u0107 wcze\u015bniej ni\u017c w rozliczeniu za okres, w kt\u00f3rym podatnik otrzyma\u0142 faktur\u0119, ewentualnie w jednym z trzech nast\u0119pnych okres\u00f3w rozliczeniowych.<\/p>\n\n\n\n
Nawet gdy podstawowe warunki odliczenia s\u0105 spe\u0142nione, ustawa przewiduje sytuacje, w kt\u00f3rych prawo to nie przys\u0142uguje. Art. 88 ustawy o VAT zawiera katalog przes\u0142anek negatywnych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajdziemy zakaz odliczania VAT z faktur wystawionych przez podmioty nieistniej\u0105ce lub potwierdzaj\u0105cych czynno\u015bci, kt\u00f3re nie zosta\u0142y dokonane.<\/p>\n\n\n\n
To w\u0142a\u015bnie ta regulacja cz\u0119sto budzi niepok\u00f3j ksi\u0119gowych, gdy okazuje si\u0119, \u017ce kontrahent zosta\u0142 wykre\u015blony z rejestru VAT. Czy oznacza to automatycznie, \u017ce sta\u0142 si\u0119 “podmiotem nieistniej\u0105cym” w rozumieniu ustawy?<\/p>\n\n\n\n
Praktyka pokazuje, \u017ce kluczow\u0105 rol\u0119 w ocenie prawa do odliczenia VAT odgrywa koncepcja nale\u017cytej staranno\u015bci. Jako ksi\u0119gowi musimy zawsze pami\u0119ta\u0107 o trzech fundamentalnych obowi\u0105zkach: weryfikacji formalnej otrzymanej faktury, potwierdzeniu rzeczywisto\u015bci opisanej w niej transakcji oraz sprawdzeniu statusu kontrahenta.<\/p>\n\n\n\n
Ten ostatni element jest szczeg\u00f3lnie istotny. Weryfikacja kontrahenta powinna odbywa\u0107 si\u0119 za pomoc\u0105 dost\u0119pnych narz\u0119dzi, przede wszystkim bia\u0142ej listy podatnik\u00f3w VAT. Najwa\u017cniejsze jest jednak okre\u015blenie w\u0142a\u015bciwego momentu tej weryfikacji.<\/p>\n\n\n\n
Kluczem do rozwi\u0105zania naszego dylematu jest zrozumienie, \u017ce status kontrahenta oceniamy nie na dzie\u0144 odliczania VAT, ale na dzie\u0144 dokonania transakcji. To fundamentalna zasada, kt\u00f3ra chroni podatnik\u00f3w przed negatywnymi skutkami p\u00f3\u017aniejszych zmian w sytuacji prawnej ich kontrahent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W naszym przyk\u0142adzie transakcja zosta\u0142a dokonana 28 listopada 2024 roku, gdy sprzedawca by\u0142 aktywnym podatnikiem VAT. Faktura zosta\u0142a wystawiona przez podmiot, kt\u00f3ry w momencie dokonania sprzeda\u017cy posiada\u0142 aktywny status podatnika. Fakt p\u00f3\u017aniejszego wykre\u015blenia z rejestru, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o dopiero 16 grudnia, nie mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na ocen\u0119 prawa do odliczenia VAT.<\/p>\n\n\n\n
W przedstawionej sytuacji podatnik bezsprzecznie zachowuje prawo do odliczenia VAT naliczonego z faktury otrzymanej w grudniu 2024 roku. Decyduje o tym fakt, \u017ce w momencie dokonania transakcji i jej udokumentowania sprzedawca by\u0142 czynnym podatnikiem VAT. Obowi\u0105zek podatkowy powsta\u0142 w listopadzie 2024 roku, gdy kontrahent posiada\u0142 jeszcze aktywny status.<\/p>\n\n\n\n
Aby unikn\u0105\u0107 problem\u00f3w w przysz\u0142o\u015bci, warto wprowadzi\u0107 rutynowe procedury dokumentowania procesu weryfikacji kontrahent\u00f3w. Pobieranie i archiwizowanie wydruk\u00f3w z bia\u0142ej listy na dzie\u0144 transakcji mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 bezcenne w przypadku p\u00f3\u017aniejszych kontroli lub w\u0105tpliwo\u015bci. Gdy kontrahent zostanie wykre\u015blony z rejestru po dokonaniu transakcji, nie ma podstaw do cofania odliczenia VAT, pod warunkiem, \u017ce w dniu zakupu podmiot by\u0142 aktywnym podatnikiem.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tajmy, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 ksi\u0119gowego polega nie tylko na poprawnym naliczeniu podatku, ale tak\u017ce na zabezpieczeniu interes\u00f3w pracodawcy poprzez w\u0142a\u015bciwe dokumentowanie wszystkich dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z weryfikacj\u0105 transakcji i kontrahent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Chcesz wi\u0119cej takich news\u00f3w \u2013 zapisz na Pras\u00f3wk\u0119 Ksi\u0119gowego<\/a>.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n