Nale\u017cyta staranno\u015b\u0107 \u2013 co to w\u0142a\u015bciwie jest?<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDlaczego dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci jest tak wa\u017cne?<\/p>\n\n\n\n
W skr\u00f3cie m\u00f3wi\u0105c, nale\u017cyta staranno\u015b\u0107 jest jednym z element\u00f3w uszczelniania systemu podatku VAT i przeciwdzia\u0142ania nadu\u017cyciom w tym zakresie. Tym razem jednak dzia\u0142ania podejmowane s\u0105 przez podatnik\u00f3w, a wszystko rozbija si\u0119 o prawo do odliczenia podatku VAT.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPrzypomnijmy podstawy\u2026<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo do zasady, podatek VAT podlega odliczeniu pod warunkiem, \u017ce zakupione towary\/us\u0142ugi s\u0105 wykorzystywane do dzia\u0142alno\u015bci opodatkowanej VAT. Ustawa o VAT przewiduje te\u017c szereg wyj\u0105tk\u00f3w, ale dzisiaj nie o tym.<\/p>\n\n\n\n
Prawo do odliczenia jednak mo\u017ce by\u0107 zakwestionowane przez krajowe organy administracyjne i s\u0105dy, je\u017celi:<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 na podstawie obiektywnych przes\u0142anek zostanie udowodnione, \u017ce skorzystanie z tego prawa wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z oszustwem lub nadu\u017cyciem,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sam podatnik pope\u0142nia oszustwo lub nadu\u017cycie, oraz gdy podatnik ten wiedzia\u0142 lub powinien by\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce przez nabycie towaru uczestniczy\u0142 w transakcji zwi\u0105zanej z oszustwem w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n
Podatnik zachowa jednak prawo do odliczenia VAT, gdy przy dochowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci nie m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce transakcja ta s\u0142u\u017cy oszustwu lub nadu\u017cyciu w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nI wchodzi nale\u017cyta staranno\u015b\u0107 ca\u0142a na bia\u0142o\u2026<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMinisterstwo Finans\u00f3w wyda\u0142o dokument “Metodyka w zakresie oceny dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci przez nabywc\u00f3w towar\u00f3w w transakcjach krajowych”, w kt\u00f3rym wskaza\u0142o, jakie okoliczno\u015bci powinny by\u0107 badane, aby dochowa\u0107 nale\u017cytej staranno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Dokument ten jest jednak tylko wskaz\u00f3wk\u0105, jakie dzia\u0142ania nale\u017cy podj\u0105\u0107 i udokumentowa\u0107, aby m\u00f3c powiedzie\u0107, \u017ce dochowa\u0142o si\u0119 nale\u017cytej staranno\u015bci. Przyk\u0142adowo, przy rozpocz\u0119ciu wsp\u00f3\u0142pracy z kontrahentem, dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci mo\u017ce polega\u0107 mi\u0119dzy innymi na:<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sprawdzeniu rejestracji w CEIDG\/KRS,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 przeanalizowaniu wykazu podatnik\u00f3w VAT (tzw. bia\u0142ej listy) w celu ustalenia statusu kontrahenta w zakresie VAT,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 weryfikacji uzyskania wymaganych koncesji i zezwole\u0144 dotycz\u0105cych towar\u00f3w b\u0119d\u0105cych przedmiotem planowanych transakcji,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sprawdzeniu, czy osoby zawieraj\u0105ce umow\u0119\/dokonuj\u0105ce transakcji posiadaj\u0105 umocowania do dzia\u0142ania w imieniu kontrahenta (na podstawie danych z CEIDG lub KRS).<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPoj\u0119cie nale\u017cytej staranno\u015bci niejednoznaczne\u2026<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW zwi\u0105zku z tym, \u017ce katalog dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mo\u017cna podj\u0105\u0107 w celu dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, jest otwarty, to i granice nale\u017cytej staranno\u015bci nie s\u0105 jasne i wiele spraw o to, czy dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci mia\u0142o miejsce, trafia przed s\u0105dy. <\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cda taka sprawa jest indywidualnie badana, warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wyrok NSA z 30.11.2023 roku o sygnaturze akt I FSK 1503\/19. W tre\u015bci uzasadnienia mo\u017cemy przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n
“(…) Okre\u015blenie dzia\u0142a\u0144, jakich w konkretnym wypadku mo\u017cna w spos\u00f3b uzasadniony oczekiwa\u0107 od podatnika, kt\u00f3ry zamierza skorzysta\u0107 z prawa do odliczenia VAT dla upewnienia si\u0119, \u017ce dokonywane przez niego transakcje nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z pope\u0142nieniem przest\u0119pstwa przez podmiot dzia\u0142aj\u0105cy na wcze\u015bniejszym etapie obrotu, zale\u017cy przede wszystkim od okoliczno\u015bci konkretnego przypadku.<\/em><\/p>\n\n\n\nJe\u017celi istniej\u0105 przes\u0142anki, by podejrzewa\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci lub naruszenie prawa, przezorny przedsi\u0119biorca powinien zasi\u0119gn\u0105\u0107 szerszych informacji na temat podmiotu, u kt\u00f3rego zamierza naby\u0107 towary lub us\u0142ugi, w celu upewnienia si\u0119, co do jego wiarygodno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\nJednak\u017ce organy podatkowe nie mog\u0105 w spos\u00f3b generalny wymaga\u0107, by podatnik zamierzaj\u0105cy skorzysta\u0107 z prawa do odliczenia VAT bada\u0142, czy wystawca faktury za towary lub us\u0142ugi, kt\u00f3rych odliczenie ma dotyczy\u0107, jest podatnikiem, czy dysponuje towarami b\u0119d\u0105cymi przedmiotem transakcji i jest w stanie je dostarczy\u0107 oraz czy wywi\u0105zuje si\u0119 z obowi\u0105zku z\u0142o\u017cenia deklaracji i zap\u0142aty VAT, w celu upewnienia si\u0119, \u017ce podmioty dzia\u0142aj\u0105ce na wcze\u015bniejszych etapach obrotu nie dopuszczaj\u0105 si\u0119 nieprawid\u0142owo\u015bci lub przest\u0119pstwa, albo \u017ceby podatnik ten posiada\u0142 potwierdzaj\u0105ce to dokumenty.<\/em><\/p>\n\n\n\nObowi\u0105zki podatnik\u00f3w w tym zakresie nie mog\u0105 skutkowa\u0107 przerzucaniem na nich obowi\u0105zk\u00f3w przynale\u017cnych organom podatkowym (…).<\/em><\/p>\n\n\n\nPodkre\u015bla on, \u017ce nie ma jednego dobrego \u015brodka do dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, a z drugiej strony, dzia\u0142ania podejmowane w celu jej dochowania nie musz\u0105 by\u0107 bardzo zaawansowane, bo badanie, czy nie zosta\u0142o pope\u0142nione przest\u0119pstwo, nie nale\u017cy do obowi\u0105zk\u00f3w podatnika.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nTSUE o nale\u017cytej staranno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW ostatnim czasie r\u00f3wnie\u017c TSUE wyda\u0142o wyrok o podobnym wyd\u017awi\u0119ku \u2013 sprawa C-537\/22, wyrok z dnia 11.01.2024 roku. Mo\u017cemy w nim przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n
\u201eNale\u017cyta staranno\u015b\u0107 podatnika i \u015brodki, kt\u00f3rych mo\u017cna od niego rozs\u0105dnie wymaga\u0107 w celu upewnienia si\u0119, \u017ce nabywaj\u0105c towar, nie uczestniczy on w transakcji zwi\u0105zanej z oszustwem pope\u0142nionym przez podmiot dzia\u0142aj\u0105cy na wcze\u015bniejszym etapie obrotu, zale\u017c\u0105 od okoliczno\u015bci danej sprawy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci od tego, czy istniej\u0105 przes\u0142anki pozwalaj\u0105ce podatnikowi w chwili nabycia przez niego podejrzewa\u0107 istnienie nieprawid\u0142owo\u015bci lub oszustwa. Zatem w przypadku wyst\u0105pienia znamion oszustwa mo\u017cna oczekiwa\u0107 od podatnika zwi\u0119kszonej staranno\u015bci. Jednak\u017ce nie mo\u017cna od niego wymaga\u0107, by dokonywa\u0142 on kompleksowych i dog\u0142\u0119bnych weryfikacji, takich jak te, do kt\u00f3rych dokonywania \u015brodkami dysponuje organ podatkowy.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowuj\u0105c \u2013 dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci polega na podj\u0119ciu dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu sprawdzenie wiarygodno\u015bci kontrahenta i dokonywanych transakcji. To, jakie dok\u0142adnie dzia\u0142ania maj\u0105 by\u0107 podj\u0119te, zale\u017cy od okoliczno\u015bci danej sprawy i to podatnik musi podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, co do rodzaju tych dzia\u0142a\u0144. Warto jednak je udokumentowa\u0107, poniewa\u017c mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce podatnik nie m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce transakcja ta s\u0142u\u017cy oszustwu lub nadu\u017cyciu w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n
Potrzebujesz opanowa\u0107 wiedz\u0119 z VAT? Zrozumie\u0107 prawo do odliczenia VAT?<\/p>\n\n\n\n
Sprawd\u017a kurs VAT w obrocie krajowym.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/kursy-rachunkowosci.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Blog_VAT.png\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/p>\n\n\n
Dlaczego dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci jest tak wa\u017cne?<\/p>\n\n\n\n
W skr\u00f3cie m\u00f3wi\u0105c, nale\u017cyta staranno\u015b\u0107 jest jednym z element\u00f3w uszczelniania systemu podatku VAT i przeciwdzia\u0142ania nadu\u017cyciom w tym zakresie. Tym razem jednak dzia\u0142ania podejmowane s\u0105 przez podatnik\u00f3w, a wszystko rozbija si\u0119 o prawo do odliczenia podatku VAT.<\/p>\n\n\n\n
Przypomnijmy podstawy\u2026<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo do zasady, podatek VAT podlega odliczeniu pod warunkiem, \u017ce zakupione towary\/us\u0142ugi s\u0105 wykorzystywane do dzia\u0142alno\u015bci opodatkowanej VAT. Ustawa o VAT przewiduje te\u017c szereg wyj\u0105tk\u00f3w, ale dzisiaj nie o tym.<\/p>\n\n\n\n
Prawo do odliczenia jednak mo\u017ce by\u0107 zakwestionowane przez krajowe organy administracyjne i s\u0105dy, je\u017celi:<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 na podstawie obiektywnych przes\u0142anek zostanie udowodnione, \u017ce skorzystanie z tego prawa wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z oszustwem lub nadu\u017cyciem,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sam podatnik pope\u0142nia oszustwo lub nadu\u017cycie, oraz gdy podatnik ten wiedzia\u0142 lub powinien by\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce przez nabycie towaru uczestniczy\u0142 w transakcji zwi\u0105zanej z oszustwem w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n
Podatnik zachowa jednak prawo do odliczenia VAT, gdy przy dochowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci nie m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce transakcja ta s\u0142u\u017cy oszustwu lub nadu\u017cyciu w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nI wchodzi nale\u017cyta staranno\u015b\u0107 ca\u0142a na bia\u0142o\u2026<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMinisterstwo Finans\u00f3w wyda\u0142o dokument “Metodyka w zakresie oceny dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci przez nabywc\u00f3w towar\u00f3w w transakcjach krajowych”, w kt\u00f3rym wskaza\u0142o, jakie okoliczno\u015bci powinny by\u0107 badane, aby dochowa\u0107 nale\u017cytej staranno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Dokument ten jest jednak tylko wskaz\u00f3wk\u0105, jakie dzia\u0142ania nale\u017cy podj\u0105\u0107 i udokumentowa\u0107, aby m\u00f3c powiedzie\u0107, \u017ce dochowa\u0142o si\u0119 nale\u017cytej staranno\u015bci. Przyk\u0142adowo, przy rozpocz\u0119ciu wsp\u00f3\u0142pracy z kontrahentem, dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci mo\u017ce polega\u0107 mi\u0119dzy innymi na:<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sprawdzeniu rejestracji w CEIDG\/KRS,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 przeanalizowaniu wykazu podatnik\u00f3w VAT (tzw. bia\u0142ej listy) w celu ustalenia statusu kontrahenta w zakresie VAT,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 weryfikacji uzyskania wymaganych koncesji i zezwole\u0144 dotycz\u0105cych towar\u00f3w b\u0119d\u0105cych przedmiotem planowanych transakcji,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sprawdzeniu, czy osoby zawieraj\u0105ce umow\u0119\/dokonuj\u0105ce transakcji posiadaj\u0105 umocowania do dzia\u0142ania w imieniu kontrahenta (na podstawie danych z CEIDG lub KRS).<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPoj\u0119cie nale\u017cytej staranno\u015bci niejednoznaczne\u2026<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW zwi\u0105zku z tym, \u017ce katalog dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mo\u017cna podj\u0105\u0107 w celu dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, jest otwarty, to i granice nale\u017cytej staranno\u015bci nie s\u0105 jasne i wiele spraw o to, czy dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci mia\u0142o miejsce, trafia przed s\u0105dy. <\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cda taka sprawa jest indywidualnie badana, warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wyrok NSA z 30.11.2023 roku o sygnaturze akt I FSK 1503\/19. W tre\u015bci uzasadnienia mo\u017cemy przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n
“(…) Okre\u015blenie dzia\u0142a\u0144, jakich w konkretnym wypadku mo\u017cna w spos\u00f3b uzasadniony oczekiwa\u0107 od podatnika, kt\u00f3ry zamierza skorzysta\u0107 z prawa do odliczenia VAT dla upewnienia si\u0119, \u017ce dokonywane przez niego transakcje nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z pope\u0142nieniem przest\u0119pstwa przez podmiot dzia\u0142aj\u0105cy na wcze\u015bniejszym etapie obrotu, zale\u017cy przede wszystkim od okoliczno\u015bci konkretnego przypadku.<\/em><\/p>\n\n\n\nJe\u017celi istniej\u0105 przes\u0142anki, by podejrzewa\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci lub naruszenie prawa, przezorny przedsi\u0119biorca powinien zasi\u0119gn\u0105\u0107 szerszych informacji na temat podmiotu, u kt\u00f3rego zamierza naby\u0107 towary lub us\u0142ugi, w celu upewnienia si\u0119, co do jego wiarygodno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\nJednak\u017ce organy podatkowe nie mog\u0105 w spos\u00f3b generalny wymaga\u0107, by podatnik zamierzaj\u0105cy skorzysta\u0107 z prawa do odliczenia VAT bada\u0142, czy wystawca faktury za towary lub us\u0142ugi, kt\u00f3rych odliczenie ma dotyczy\u0107, jest podatnikiem, czy dysponuje towarami b\u0119d\u0105cymi przedmiotem transakcji i jest w stanie je dostarczy\u0107 oraz czy wywi\u0105zuje si\u0119 z obowi\u0105zku z\u0142o\u017cenia deklaracji i zap\u0142aty VAT, w celu upewnienia si\u0119, \u017ce podmioty dzia\u0142aj\u0105ce na wcze\u015bniejszych etapach obrotu nie dopuszczaj\u0105 si\u0119 nieprawid\u0142owo\u015bci lub przest\u0119pstwa, albo \u017ceby podatnik ten posiada\u0142 potwierdzaj\u0105ce to dokumenty.<\/em><\/p>\n\n\n\nObowi\u0105zki podatnik\u00f3w w tym zakresie nie mog\u0105 skutkowa\u0107 przerzucaniem na nich obowi\u0105zk\u00f3w przynale\u017cnych organom podatkowym (…).<\/em><\/p>\n\n\n\nPodkre\u015bla on, \u017ce nie ma jednego dobrego \u015brodka do dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, a z drugiej strony, dzia\u0142ania podejmowane w celu jej dochowania nie musz\u0105 by\u0107 bardzo zaawansowane, bo badanie, czy nie zosta\u0142o pope\u0142nione przest\u0119pstwo, nie nale\u017cy do obowi\u0105zk\u00f3w podatnika.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nTSUE o nale\u017cytej staranno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW ostatnim czasie r\u00f3wnie\u017c TSUE wyda\u0142o wyrok o podobnym wyd\u017awi\u0119ku \u2013 sprawa C-537\/22, wyrok z dnia 11.01.2024 roku. Mo\u017cemy w nim przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n
\u201eNale\u017cyta staranno\u015b\u0107 podatnika i \u015brodki, kt\u00f3rych mo\u017cna od niego rozs\u0105dnie wymaga\u0107 w celu upewnienia si\u0119, \u017ce nabywaj\u0105c towar, nie uczestniczy on w transakcji zwi\u0105zanej z oszustwem pope\u0142nionym przez podmiot dzia\u0142aj\u0105cy na wcze\u015bniejszym etapie obrotu, zale\u017c\u0105 od okoliczno\u015bci danej sprawy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci od tego, czy istniej\u0105 przes\u0142anki pozwalaj\u0105ce podatnikowi w chwili nabycia przez niego podejrzewa\u0107 istnienie nieprawid\u0142owo\u015bci lub oszustwa. Zatem w przypadku wyst\u0105pienia znamion oszustwa mo\u017cna oczekiwa\u0107 od podatnika zwi\u0119kszonej staranno\u015bci. Jednak\u017ce nie mo\u017cna od niego wymaga\u0107, by dokonywa\u0142 on kompleksowych i dog\u0142\u0119bnych weryfikacji, takich jak te, do kt\u00f3rych dokonywania \u015brodkami dysponuje organ podatkowy.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowuj\u0105c \u2013 dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci polega na podj\u0119ciu dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu sprawdzenie wiarygodno\u015bci kontrahenta i dokonywanych transakcji. To, jakie dok\u0142adnie dzia\u0142ania maj\u0105 by\u0107 podj\u0119te, zale\u017cy od okoliczno\u015bci danej sprawy i to podatnik musi podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, co do rodzaju tych dzia\u0142a\u0144. Warto jednak je udokumentowa\u0107, poniewa\u017c mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce podatnik nie m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce transakcja ta s\u0142u\u017cy oszustwu lub nadu\u017cyciu w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n
Potrzebujesz opanowa\u0107 wiedz\u0119 z VAT? Zrozumie\u0107 prawo do odliczenia VAT?<\/p>\n\n\n\n
Sprawd\u017a kurs VAT w obrocie krajowym.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/p>\n\n\n
Co do zasady, podatek VAT podlega odliczeniu pod warunkiem, \u017ce zakupione towary\/us\u0142ugi s\u0105 wykorzystywane do dzia\u0142alno\u015bci opodatkowanej VAT. Ustawa o VAT przewiduje te\u017c szereg wyj\u0105tk\u00f3w, ale dzisiaj nie o tym.<\/p>\n\n\n\n
Prawo do odliczenia jednak mo\u017ce by\u0107 zakwestionowane przez krajowe organy administracyjne i s\u0105dy, je\u017celi:<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 na podstawie obiektywnych przes\u0142anek zostanie udowodnione, \u017ce skorzystanie z tego prawa wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z oszustwem lub nadu\u017cyciem,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sam podatnik pope\u0142nia oszustwo lub nadu\u017cycie, oraz gdy podatnik ten wiedzia\u0142 lub powinien by\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce przez nabycie towaru uczestniczy\u0142 w transakcji zwi\u0105zanej z oszustwem w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n
Podatnik zachowa jednak prawo do odliczenia VAT, gdy przy dochowaniu nale\u017cytej staranno\u015bci nie m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce transakcja ta s\u0142u\u017cy oszustwu lub nadu\u017cyciu w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n
I wchodzi nale\u017cyta staranno\u015b\u0107 ca\u0142a na bia\u0142o\u2026<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMinisterstwo Finans\u00f3w wyda\u0142o dokument “Metodyka w zakresie oceny dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci przez nabywc\u00f3w towar\u00f3w w transakcjach krajowych”, w kt\u00f3rym wskaza\u0142o, jakie okoliczno\u015bci powinny by\u0107 badane, aby dochowa\u0107 nale\u017cytej staranno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Dokument ten jest jednak tylko wskaz\u00f3wk\u0105, jakie dzia\u0142ania nale\u017cy podj\u0105\u0107 i udokumentowa\u0107, aby m\u00f3c powiedzie\u0107, \u017ce dochowa\u0142o si\u0119 nale\u017cytej staranno\u015bci. Przyk\u0142adowo, przy rozpocz\u0119ciu wsp\u00f3\u0142pracy z kontrahentem, dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci mo\u017ce polega\u0107 mi\u0119dzy innymi na:<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sprawdzeniu rejestracji w CEIDG\/KRS,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 przeanalizowaniu wykazu podatnik\u00f3w VAT (tzw. bia\u0142ej listy) w celu ustalenia statusu kontrahenta w zakresie VAT,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 weryfikacji uzyskania wymaganych koncesji i zezwole\u0144 dotycz\u0105cych towar\u00f3w b\u0119d\u0105cych przedmiotem planowanych transakcji,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sprawdzeniu, czy osoby zawieraj\u0105ce umow\u0119\/dokonuj\u0105ce transakcji posiadaj\u0105 umocowania do dzia\u0142ania w imieniu kontrahenta (na podstawie danych z CEIDG lub KRS).<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPoj\u0119cie nale\u017cytej staranno\u015bci niejednoznaczne\u2026<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW zwi\u0105zku z tym, \u017ce katalog dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mo\u017cna podj\u0105\u0107 w celu dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, jest otwarty, to i granice nale\u017cytej staranno\u015bci nie s\u0105 jasne i wiele spraw o to, czy dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci mia\u0142o miejsce, trafia przed s\u0105dy. <\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cda taka sprawa jest indywidualnie badana, warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wyrok NSA z 30.11.2023 roku o sygnaturze akt I FSK 1503\/19. W tre\u015bci uzasadnienia mo\u017cemy przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n
“(…) Okre\u015blenie dzia\u0142a\u0144, jakich w konkretnym wypadku mo\u017cna w spos\u00f3b uzasadniony oczekiwa\u0107 od podatnika, kt\u00f3ry zamierza skorzysta\u0107 z prawa do odliczenia VAT dla upewnienia si\u0119, \u017ce dokonywane przez niego transakcje nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z pope\u0142nieniem przest\u0119pstwa przez podmiot dzia\u0142aj\u0105cy na wcze\u015bniejszym etapie obrotu, zale\u017cy przede wszystkim od okoliczno\u015bci konkretnego przypadku.<\/em><\/p>\n\n\n\nJe\u017celi istniej\u0105 przes\u0142anki, by podejrzewa\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci lub naruszenie prawa, przezorny przedsi\u0119biorca powinien zasi\u0119gn\u0105\u0107 szerszych informacji na temat podmiotu, u kt\u00f3rego zamierza naby\u0107 towary lub us\u0142ugi, w celu upewnienia si\u0119, co do jego wiarygodno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\nJednak\u017ce organy podatkowe nie mog\u0105 w spos\u00f3b generalny wymaga\u0107, by podatnik zamierzaj\u0105cy skorzysta\u0107 z prawa do odliczenia VAT bada\u0142, czy wystawca faktury za towary lub us\u0142ugi, kt\u00f3rych odliczenie ma dotyczy\u0107, jest podatnikiem, czy dysponuje towarami b\u0119d\u0105cymi przedmiotem transakcji i jest w stanie je dostarczy\u0107 oraz czy wywi\u0105zuje si\u0119 z obowi\u0105zku z\u0142o\u017cenia deklaracji i zap\u0142aty VAT, w celu upewnienia si\u0119, \u017ce podmioty dzia\u0142aj\u0105ce na wcze\u015bniejszych etapach obrotu nie dopuszczaj\u0105 si\u0119 nieprawid\u0142owo\u015bci lub przest\u0119pstwa, albo \u017ceby podatnik ten posiada\u0142 potwierdzaj\u0105ce to dokumenty.<\/em><\/p>\n\n\n\nObowi\u0105zki podatnik\u00f3w w tym zakresie nie mog\u0105 skutkowa\u0107 przerzucaniem na nich obowi\u0105zk\u00f3w przynale\u017cnych organom podatkowym (…).<\/em><\/p>\n\n\n\nPodkre\u015bla on, \u017ce nie ma jednego dobrego \u015brodka do dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, a z drugiej strony, dzia\u0142ania podejmowane w celu jej dochowania nie musz\u0105 by\u0107 bardzo zaawansowane, bo badanie, czy nie zosta\u0142o pope\u0142nione przest\u0119pstwo, nie nale\u017cy do obowi\u0105zk\u00f3w podatnika.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nTSUE o nale\u017cytej staranno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW ostatnim czasie r\u00f3wnie\u017c TSUE wyda\u0142o wyrok o podobnym wyd\u017awi\u0119ku \u2013 sprawa C-537\/22, wyrok z dnia 11.01.2024 roku. Mo\u017cemy w nim przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n
\u201eNale\u017cyta staranno\u015b\u0107 podatnika i \u015brodki, kt\u00f3rych mo\u017cna od niego rozs\u0105dnie wymaga\u0107 w celu upewnienia si\u0119, \u017ce nabywaj\u0105c towar, nie uczestniczy on w transakcji zwi\u0105zanej z oszustwem pope\u0142nionym przez podmiot dzia\u0142aj\u0105cy na wcze\u015bniejszym etapie obrotu, zale\u017c\u0105 od okoliczno\u015bci danej sprawy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci od tego, czy istniej\u0105 przes\u0142anki pozwalaj\u0105ce podatnikowi w chwili nabycia przez niego podejrzewa\u0107 istnienie nieprawid\u0142owo\u015bci lub oszustwa. Zatem w przypadku wyst\u0105pienia znamion oszustwa mo\u017cna oczekiwa\u0107 od podatnika zwi\u0119kszonej staranno\u015bci. Jednak\u017ce nie mo\u017cna od niego wymaga\u0107, by dokonywa\u0142 on kompleksowych i dog\u0142\u0119bnych weryfikacji, takich jak te, do kt\u00f3rych dokonywania \u015brodkami dysponuje organ podatkowy.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowuj\u0105c \u2013 dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci polega na podj\u0119ciu dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu sprawdzenie wiarygodno\u015bci kontrahenta i dokonywanych transakcji. To, jakie dok\u0142adnie dzia\u0142ania maj\u0105 by\u0107 podj\u0119te, zale\u017cy od okoliczno\u015bci danej sprawy i to podatnik musi podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, co do rodzaju tych dzia\u0142a\u0144. Warto jednak je udokumentowa\u0107, poniewa\u017c mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce podatnik nie m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce transakcja ta s\u0142u\u017cy oszustwu lub nadu\u017cyciu w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n
Potrzebujesz opanowa\u0107 wiedz\u0119 z VAT? Zrozumie\u0107 prawo do odliczenia VAT?<\/p>\n\n\n\n
Sprawd\u017a kurs VAT w obrocie krajowym.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/p>\n\n\n
Ministerstwo Finans\u00f3w wyda\u0142o dokument “Metodyka w zakresie oceny dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci przez nabywc\u00f3w towar\u00f3w w transakcjach krajowych”, w kt\u00f3rym wskaza\u0142o, jakie okoliczno\u015bci powinny by\u0107 badane, aby dochowa\u0107 nale\u017cytej staranno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Dokument ten jest jednak tylko wskaz\u00f3wk\u0105, jakie dzia\u0142ania nale\u017cy podj\u0105\u0107 i udokumentowa\u0107, aby m\u00f3c powiedzie\u0107, \u017ce dochowa\u0142o si\u0119 nale\u017cytej staranno\u015bci. Przyk\u0142adowo, przy rozpocz\u0119ciu wsp\u00f3\u0142pracy z kontrahentem, dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci mo\u017ce polega\u0107 mi\u0119dzy innymi na:<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sprawdzeniu rejestracji w CEIDG\/KRS,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 przeanalizowaniu wykazu podatnik\u00f3w VAT (tzw. bia\u0142ej listy) w celu ustalenia statusu kontrahenta w zakresie VAT,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 weryfikacji uzyskania wymaganych koncesji i zezwole\u0144 dotycz\u0105cych towar\u00f3w b\u0119d\u0105cych przedmiotem planowanych transakcji,<\/p>\n\n\n\n
\u00b7 sprawdzeniu, czy osoby zawieraj\u0105ce umow\u0119\/dokonuj\u0105ce transakcji posiadaj\u0105 umocowania do dzia\u0142ania w imieniu kontrahenta (na podstawie danych z CEIDG lub KRS).<\/p>\n\n\n\n
Poj\u0119cie nale\u017cytej staranno\u015bci niejednoznaczne\u2026<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW zwi\u0105zku z tym, \u017ce katalog dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mo\u017cna podj\u0105\u0107 w celu dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, jest otwarty, to i granice nale\u017cytej staranno\u015bci nie s\u0105 jasne i wiele spraw o to, czy dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci mia\u0142o miejsce, trafia przed s\u0105dy. <\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cda taka sprawa jest indywidualnie badana, warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wyrok NSA z 30.11.2023 roku o sygnaturze akt I FSK 1503\/19. W tre\u015bci uzasadnienia mo\u017cemy przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n
“(…) Okre\u015blenie dzia\u0142a\u0144, jakich w konkretnym wypadku mo\u017cna w spos\u00f3b uzasadniony oczekiwa\u0107 od podatnika, kt\u00f3ry zamierza skorzysta\u0107 z prawa do odliczenia VAT dla upewnienia si\u0119, \u017ce dokonywane przez niego transakcje nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z pope\u0142nieniem przest\u0119pstwa przez podmiot dzia\u0142aj\u0105cy na wcze\u015bniejszym etapie obrotu, zale\u017cy przede wszystkim od okoliczno\u015bci konkretnego przypadku.<\/em><\/p>\n\n\n\nJe\u017celi istniej\u0105 przes\u0142anki, by podejrzewa\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci lub naruszenie prawa, przezorny przedsi\u0119biorca powinien zasi\u0119gn\u0105\u0107 szerszych informacji na temat podmiotu, u kt\u00f3rego zamierza naby\u0107 towary lub us\u0142ugi, w celu upewnienia si\u0119, co do jego wiarygodno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\nJednak\u017ce organy podatkowe nie mog\u0105 w spos\u00f3b generalny wymaga\u0107, by podatnik zamierzaj\u0105cy skorzysta\u0107 z prawa do odliczenia VAT bada\u0142, czy wystawca faktury za towary lub us\u0142ugi, kt\u00f3rych odliczenie ma dotyczy\u0107, jest podatnikiem, czy dysponuje towarami b\u0119d\u0105cymi przedmiotem transakcji i jest w stanie je dostarczy\u0107 oraz czy wywi\u0105zuje si\u0119 z obowi\u0105zku z\u0142o\u017cenia deklaracji i zap\u0142aty VAT, w celu upewnienia si\u0119, \u017ce podmioty dzia\u0142aj\u0105ce na wcze\u015bniejszych etapach obrotu nie dopuszczaj\u0105 si\u0119 nieprawid\u0142owo\u015bci lub przest\u0119pstwa, albo \u017ceby podatnik ten posiada\u0142 potwierdzaj\u0105ce to dokumenty.<\/em><\/p>\n\n\n\nObowi\u0105zki podatnik\u00f3w w tym zakresie nie mog\u0105 skutkowa\u0107 przerzucaniem na nich obowi\u0105zk\u00f3w przynale\u017cnych organom podatkowym (…).<\/em><\/p>\n\n\n\nPodkre\u015bla on, \u017ce nie ma jednego dobrego \u015brodka do dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, a z drugiej strony, dzia\u0142ania podejmowane w celu jej dochowania nie musz\u0105 by\u0107 bardzo zaawansowane, bo badanie, czy nie zosta\u0142o pope\u0142nione przest\u0119pstwo, nie nale\u017cy do obowi\u0105zk\u00f3w podatnika.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nTSUE o nale\u017cytej staranno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW ostatnim czasie r\u00f3wnie\u017c TSUE wyda\u0142o wyrok o podobnym wyd\u017awi\u0119ku \u2013 sprawa C-537\/22, wyrok z dnia 11.01.2024 roku. Mo\u017cemy w nim przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n
\u201eNale\u017cyta staranno\u015b\u0107 podatnika i \u015brodki, kt\u00f3rych mo\u017cna od niego rozs\u0105dnie wymaga\u0107 w celu upewnienia si\u0119, \u017ce nabywaj\u0105c towar, nie uczestniczy on w transakcji zwi\u0105zanej z oszustwem pope\u0142nionym przez podmiot dzia\u0142aj\u0105cy na wcze\u015bniejszym etapie obrotu, zale\u017c\u0105 od okoliczno\u015bci danej sprawy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci od tego, czy istniej\u0105 przes\u0142anki pozwalaj\u0105ce podatnikowi w chwili nabycia przez niego podejrzewa\u0107 istnienie nieprawid\u0142owo\u015bci lub oszustwa. Zatem w przypadku wyst\u0105pienia znamion oszustwa mo\u017cna oczekiwa\u0107 od podatnika zwi\u0119kszonej staranno\u015bci. Jednak\u017ce nie mo\u017cna od niego wymaga\u0107, by dokonywa\u0142 on kompleksowych i dog\u0142\u0119bnych weryfikacji, takich jak te, do kt\u00f3rych dokonywania \u015brodkami dysponuje organ podatkowy.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowuj\u0105c \u2013 dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci polega na podj\u0119ciu dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu sprawdzenie wiarygodno\u015bci kontrahenta i dokonywanych transakcji. To, jakie dok\u0142adnie dzia\u0142ania maj\u0105 by\u0107 podj\u0119te, zale\u017cy od okoliczno\u015bci danej sprawy i to podatnik musi podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, co do rodzaju tych dzia\u0142a\u0144. Warto jednak je udokumentowa\u0107, poniewa\u017c mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce podatnik nie m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce transakcja ta s\u0142u\u017cy oszustwu lub nadu\u017cyciu w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n
Potrzebujesz opanowa\u0107 wiedz\u0119 z VAT? Zrozumie\u0107 prawo do odliczenia VAT?<\/p>\n\n\n\n
Sprawd\u017a kurs VAT w obrocie krajowym.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/p>\n\n\n
W zwi\u0105zku z tym, \u017ce katalog dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mo\u017cna podj\u0105\u0107 w celu dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, jest otwarty, to i granice nale\u017cytej staranno\u015bci nie s\u0105 jasne i wiele spraw o to, czy dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci mia\u0142o miejsce, trafia przed s\u0105dy. <\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cda taka sprawa jest indywidualnie badana, warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wyrok NSA z 30.11.2023 roku o sygnaturze akt I FSK 1503\/19. W tre\u015bci uzasadnienia mo\u017cemy przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n
“(…) Okre\u015blenie dzia\u0142a\u0144, jakich w konkretnym wypadku mo\u017cna w spos\u00f3b uzasadniony oczekiwa\u0107 od podatnika, kt\u00f3ry zamierza skorzysta\u0107 z prawa do odliczenia VAT dla upewnienia si\u0119, \u017ce dokonywane przez niego transakcje nie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z pope\u0142nieniem przest\u0119pstwa przez podmiot dzia\u0142aj\u0105cy na wcze\u015bniejszym etapie obrotu, zale\u017cy przede wszystkim od okoliczno\u015bci konkretnego przypadku.<\/em><\/p>\n\n\n\n Je\u017celi istniej\u0105 przes\u0142anki, by podejrzewa\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci lub naruszenie prawa, przezorny przedsi\u0119biorca powinien zasi\u0119gn\u0105\u0107 szerszych informacji na temat podmiotu, u kt\u00f3rego zamierza naby\u0107 towary lub us\u0142ugi, w celu upewnienia si\u0119, co do jego wiarygodno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n Jednak\u017ce organy podatkowe nie mog\u0105 w spos\u00f3b generalny wymaga\u0107, by podatnik zamierzaj\u0105cy skorzysta\u0107 z prawa do odliczenia VAT bada\u0142, czy wystawca faktury za towary lub us\u0142ugi, kt\u00f3rych odliczenie ma dotyczy\u0107, jest podatnikiem, czy dysponuje towarami b\u0119d\u0105cymi przedmiotem transakcji i jest w stanie je dostarczy\u0107 oraz czy wywi\u0105zuje si\u0119 z obowi\u0105zku z\u0142o\u017cenia deklaracji i zap\u0142aty VAT, w celu upewnienia si\u0119, \u017ce podmioty dzia\u0142aj\u0105ce na wcze\u015bniejszych etapach obrotu nie dopuszczaj\u0105 si\u0119 nieprawid\u0142owo\u015bci lub przest\u0119pstwa, albo \u017ceby podatnik ten posiada\u0142 potwierdzaj\u0105ce to dokumenty.<\/em><\/p>\n\n\n\n Obowi\u0105zki podatnik\u00f3w w tym zakresie nie mog\u0105 skutkowa\u0107 przerzucaniem na nich obowi\u0105zk\u00f3w przynale\u017cnych organom podatkowym (…).<\/em><\/p>\n\n\n\n Podkre\u015bla on, \u017ce nie ma jednego dobrego \u015brodka do dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, a z drugiej strony, dzia\u0142ania podejmowane w celu jej dochowania nie musz\u0105 by\u0107 bardzo zaawansowane, bo badanie, czy nie zosta\u0142o pope\u0142nione przest\u0119pstwo, nie nale\u017cy do obowi\u0105zk\u00f3w podatnika.<\/p>\n\n\n\n W ostatnim czasie r\u00f3wnie\u017c TSUE wyda\u0142o wyrok o podobnym wyd\u017awi\u0119ku \u2013 sprawa C-537\/22, wyrok z dnia 11.01.2024 roku. Mo\u017cemy w nim przeczyta\u0107:<\/p>\n\n\n\n \u201eNale\u017cyta staranno\u015b\u0107 podatnika i \u015brodki, kt\u00f3rych mo\u017cna od niego rozs\u0105dnie wymaga\u0107 w celu upewnienia si\u0119, \u017ce nabywaj\u0105c towar, nie uczestniczy on w transakcji zwi\u0105zanej z oszustwem pope\u0142nionym przez podmiot dzia\u0142aj\u0105cy na wcze\u015bniejszym etapie obrotu, zale\u017c\u0105 od okoliczno\u015bci danej sprawy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci od tego, czy istniej\u0105 przes\u0142anki pozwalaj\u0105ce podatnikowi w chwili nabycia przez niego podejrzewa\u0107 istnienie nieprawid\u0142owo\u015bci lub oszustwa. Zatem w przypadku wyst\u0105pienia znamion oszustwa mo\u017cna oczekiwa\u0107 od podatnika zwi\u0119kszonej staranno\u015bci. Jednak\u017ce nie mo\u017cna od niego wymaga\u0107, by dokonywa\u0142 on kompleksowych i dog\u0142\u0119bnych weryfikacji, takich jak te, do kt\u00f3rych dokonywania \u015brodkami dysponuje organ podatkowy.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c \u2013 dochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci polega na podj\u0119ciu dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu sprawdzenie wiarygodno\u015bci kontrahenta i dokonywanych transakcji. To, jakie dok\u0142adnie dzia\u0142ania maj\u0105 by\u0107 podj\u0119te, zale\u017cy od okoliczno\u015bci danej sprawy i to podatnik musi podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, co do rodzaju tych dzia\u0142a\u0144. Warto jednak je udokumentowa\u0107, poniewa\u017c mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce podatnik nie m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce transakcja ta s\u0142u\u017cy oszustwu lub nadu\u017cyciu w zakresie VAT.<\/p>\n\n\n\n Potrzebujesz opanowa\u0107 wiedz\u0119 z VAT? Zrozumie\u0107 prawo do odliczenia VAT?<\/p>\n\n\n\n Sprawd\u017a kurs VAT w obrocie krajowym.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\nTSUE o nale\u017cytej staranno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n