{"id":2942,"date":"2023-11-27T05:00:00","date_gmt":"2023-11-27T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kursy-rachunkowosci.pl\/blog\/?p=2942"},"modified":"2025-02-17T12:54:58","modified_gmt":"2025-02-17T11:54:58","slug":"obowiazki-na-koniec-roku-wycena-bilansowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kursy-rachunkowosci.pl\/blog\/obowiazki-na-koniec-roku-wycena-bilansowa\/","title":{"rendered":"Obowi\u0105zki na koniec roku. Wycena bilansowa"},"content":{"rendered":"\n
Jednym z element\u00f3w ca\u0142ego procesu zamkni\u0119cia ksi\u0105g rachunkowych jest wycena bilansowa. Wycena bilansowa jest obowi\u0105zkiem, kt\u00f3ry dotyczy wszystkich podmiot\u00f3w prowadz\u0105cych pe\u0142ne ksi\u0119gi niezale\u017cnie od wielko\u015bci podmiotu i osi\u0105ganych obrot\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Co wi\u0119cej, je\u017celi m\u00f3wimy o wycenie, to nie chodzi tylko o przeliczenie pozycji wyra\u017conych w walutach obcych na PLN. Wycena dotyczy r\u00f3wnie\u017c pozycji bilansu wyra\u017conych w PLN. <\/p>\n\n\n\n
Zapraszam do lektury artyku\u0142u poni\u017cej \u2013 znajdziecie tam informacje na temat metod wyceny, jej cel\u00f3w, a tak\u017ce troch\u0119 rozwa\u017ca\u0144 na temat problem\u00f3w zwi\u0105zanych z wycen\u0105. \ud83d\ude0a<\/p>\n\n\n\n
Wpis przygotowa\u0142a dla nas Anna Ma\u0142ecka, wieloletni praktyk rachunkowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Co to jest wycena bilansowa i po co si\u0119 j\u0105 robi?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Przepisy ustawy o rachunkowo\u015bci m\u00f3wi\u0105, \u017ce aktywa i pasywa wycenia si\u0119 nie rzadziej ni\u017c na dzie\u0144 bilansowy, czyli inaczej m\u00f3wi\u0105c na ostatni dzie\u0144 roku obrotowego, kt\u00f3ry dla wi\u0119kszo\u015bci podmiot\u00f3w oznacza 31.12., czyli ostatni dzie\u0144 roku kalendarzowego. <\/p>\n\n\n\n
Taka wycena na dzie\u0144 bilansowy ma na celu ustalenie rzeczywistej warto\u015bci aktyw\u00f3w i pasyw\u00f3w z punktu widzenia ich ekonomicznej u\u017cyteczno\u015bci oraz warto\u015bci rynkowej. Ma to na celu pokazanie w\u0142a\u015bnie tej realnej sytuacji przedsi\u0119biorstwa i jego warto\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
Dodatkowo wycenie bilansowej podlegaj\u0105 tak\u017ce wszystkie aktywa i pasywa wyra\u017cone w walutach obcych, r\u00f3wnie\u017c w celu pokazania ich warto\u015bci na dzie\u0144 bilansowy.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Wyceniamy, ale jak?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Jak si\u0119 okazuje, wycena bilansowa wcale nie jest taka prosta. Pewnie niejednokrotnie przygotowywali\u015bcie bilans, a przynajmniej go widzieli\u015bcie. <\/p>\n\n\n\n
Bilans sk\u0142ada si\u0119 zasadniczo z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci \u2013 aktyw\u00f3w i pasyw\u00f3w. Te z kolei s\u0105 podzielone na bardziej szczeg\u00f3\u0142owe cz\u0119\u015bci i u\u0142o\u017cone od tych najmniej p\u0142ynnych do najbardziej p\u0142ynnych w przypadku aktyw\u00f3w, a w przypadku pasyw\u00f3w podzielone na rodzaj kapita\u0142\u00f3w i \u017ar\u00f3d\u0142a ich finansowania.<\/p>\n\n\n\n
Ca\u0142a trudno\u015b\u0107 w wycenie bilansowej polega na tym, \u017ce r\u00f3\u017cne elementy aktyw\u00f3w i pasyw\u00f3w wycenia si\u0119 wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych cen i metod. I jest tego naprawd\u0119 du\u017co, a poni\u017cej znajdziecie tabelk\u0119 z informacjami, jakimi metodami s\u0105 wyceniane poszczeg\u00f3lne grupy sk\u0142adnik\u00f3w maj\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Sk\u0142adnik aktyw\u00f3w i pasyw\u00f3w<\/td>
Metoda wyceny bilansowej<\/td><\/tr>
\u015arodki trwa\u0142e oraz warto\u015bci niematerialne i prawne<\/td>
Wed\u0142ug cen nabycia lub koszt\u00f3w wytworzenia, lub warto\u015bci przeszacowanej (po aktualizacji wyceny \u015brodk\u00f3w trwa\u0142ych), pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a tak\u017ce o odpisy z tytu\u0142u trwa\u0142ej utraty warto\u015bci.<\/td><\/tr>
Nieruchomo\u015bci oraz warto\u015bci niematerialne i prawne zaliczane do inwestycji<\/td>
Wed\u0142ug zasad stosowanych do \u015brodk\u00f3w trwa\u0142ych oraz warto\u015bci niematerialnych i prawnych (okre\u015blonych w art. 28 ust. 1 pkt 1 oraz art. 31, art. 32 ust. 1-5 i art. 33 ust. 1 ustawy o rachunkowo\u015bci) lub wed\u0142ug ceny rynkowej b\u0105d\u017a inaczej okre\u015blonej warto\u015bci godziwej.<\/td><\/tr>
\u015arodki trwa\u0142e w budowie<\/td>
W wysoko\u015bci og\u00f3\u0142u koszt\u00f3w pozostaj\u0105cych w bezpo\u015brednim zwi\u0105zku z ich nabyciem lub wytworzeniem, pomniejszonych o odpisy z tytu\u0142u trwa\u0142ej utraty warto\u015bci.<\/td><\/tr>
Wed\u0142ug cen nabycia lub koszt\u00f3w wytworzenia nie wy\u017cszych od cen ich sprzeda\u017cy netto na dzie\u0144 bilansowy.<\/td><\/tr>
Nale\u017cno\u015bci i udzielone po\u017cyczki<\/td>
W kwocie wymaganej zap\u0142aty, z zachowaniem zasady ostro\u017cno\u015bci.<\/td><\/tr>
Nale\u017cno\u015bci i udzielone po\u017cyczki zaliczone do aktyw\u00f3w finansowych<\/td>
Mo\u017cna wycenia\u0107 wed\u0142ug skorygowanej ceny nabycia, a je\u017celi jednostka przeznacza je do sprzeda\u017cy w okresie do 3 miesi\u0119cy, to wed\u0142ug warto\u015bci rynkowej lub inaczej okre\u015blonej warto\u015bci godziwej.<\/td><\/tr>
Udzia\u0142y (akcje) w\u0142asne<\/td>
Wed\u0142ug cen nabycia.<\/td><\/tr>
Udzia\u0142y w innych jednostkach oraz inwestycje zaliczone do aktyw\u00f3w trwa\u0142ych (inne ni\u017c nieruchomo\u015bci oraz warto\u015bci niematerialne i prawne zaliczane do inwestycji)<\/td>
Wed\u0142ug ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytu\u0142u trwa\u0142ej utraty warto\u015bci lub wed\u0142ug warto\u015bci godziwej albo skorygowanej ceny nabycia – je\u017celi dla danego sk\u0142adnika aktyw\u00f3w zosta\u0142 okre\u015blony termin wymagalno\u015bci; warto\u015b\u0107 w cenie nabycia mo\u017cna przeszacowa\u0107 do warto\u015bci w cenie rynkowej, a r\u00f3\u017cnic\u0119 z przeszacowania rozliczy\u0107 zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowo\u015bci.<\/td><\/tr>
Udzia\u0142y w jednostkach podporz\u0105dkowanych zaliczone do aktyw\u00f3w trwa\u0142ych<\/td>
Wed\u0142ug ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytu\u0142u trwa\u0142ej utraty warto\u015bci lub wed\u0142ug warto\u015bci godziwej albo skorygowanej ceny nabycia – je\u017celi dla danego sk\u0142adnika aktyw\u00f3w zosta\u0142 okre\u015blony termin wymagalno\u015bci (warto\u015b\u0107 w cenie nabycia mo\u017cna przeszacowa\u0107 do warto\u015bci w cenie rynkowej, a r\u00f3\u017cnic\u0119 z przeszacowania rozliczy\u0107 zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowo\u015bci) lub metod\u0105 praw w\u0142asno\u015bci, pod warunkiem \u017ce b\u0119dzie ona stosowana jednolicie wobec wszystkich jednostek podporz\u0105dkowanych.<\/td><\/tr>
Inwestycje kr\u00f3tkoterminowe<\/td>
Wed\u0142ug ceny (warto\u015bci) rynkowej albo wed\u0142ug ceny nabycia lub ceny (warto\u015bci) rynkowej, zale\u017cnie od tego, kt\u00f3ra z nich jest ni\u017csza albo wed\u0142ug skorygowanej ceny nabycia – je\u017celi dla danego sk\u0142adnika aktyw\u00f3w zosta\u0142 okre\u015blony termin wymagalno\u015bci, a kr\u00f3tkoterminowe inwestycje, dla kt\u00f3rych nie istnieje aktywny rynek, w inny spos\u00f3b okre\u015blonej warto\u015bci godziwej.<\/td><\/tr>
Zobowi\u0105zania<\/td>
W kwocie wymagaj\u0105cej zap\u0142aty.<\/td><\/tr>
Zobowi\u0105zania finansowe<\/td>
Mo\u017cna wycenia\u0107 wed\u0142ug skorygowanej ceny nabycia, a je\u017celi jednostka przeznacza je do sprzeda\u017cy w okresie do 3 miesi\u0119cy, to wed\u0142ug warto\u015bci rynkowej lub inaczej okre\u015blonej warto\u015bci godziwej.<\/td><\/tr>
Rezerwy<\/td>
W uzasadnionej, wiarygodnie oszacowanej warto\u015bci.<\/td><\/tr>
Kapita\u0142y (fundusze) w\u0142asne, z wyj\u0105tkiem udzia\u0142\u00f3w (akcji) w\u0142asnych<\/td>
W warto\u015bci nominalnej.<\/td><\/tr>
Pozosta\u0142e aktywa i pasywa<\/td>
W warto\u015bci nominalnej.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, to od tych zasad s\u0105 jeszcze wyj\u0105tki \u2013 zgodnie z ustaw\u0105 o rachunkowo\u015bci jednostki mikro nie mog\u0105 stosowa\u0107 przy wycenie warto\u015bci godziwej i skorygowanej ceny nabycia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Problemy zwi\u0105zane z wycen\u0105<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Liczba metod wyceny przyprawia o b\u00f3l g\u0142owy. A opr\u00f3cz tego, do jednego sk\u0142adnika maj\u0105tku mo\u017cemy zastosowa\u0107 kilka r\u00f3\u017cnych metod. <\/p>\n\n\n\n
Taka r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 powoduje, \u017ce w praktyce suma bilansowa s\u0142u\u017cy tylko sprawdzeniu poprawno\u015bci arytmetycznej sumowa\u0144 poszczeg\u00f3lnych grup aktyw\u00f3w i pasyw\u00f3w. Bez dodatkowych informacji na temat metod wyceny jest kompletnie nieprzydatna i niepor\u00f3wnywalna, a nawet je\u017celi ju\u017c znamy zastosowane ceny, to ci\u0119\u017cko m\u00f3wi\u0107 o jakiejkolwiek por\u00f3wnywalno\u015bci do innych jednostek na rynku.<\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie mo\u017cemy wskaza\u0107 argumenty za i przeciw stosowaniu tak wielu metod wyceny.<\/p>\n\n\n\n
Podstawowym argumentem za jest to, \u017ce aktywa i pasywa maj\u0105 r\u00f3\u017cne przeznaczenie, dlatego te\u017c maj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru spomi\u0119dzy 3 lub 4 r\u00f3\u017cnych metod wyceny jeste\u015bmy w stanie dopasowa\u0107 metod\u0119, tak aby najwiarygodniej przedstawia\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Argumentem przeciw jest brak por\u00f3wnywalno\u015bci danych pomi\u0119dzy jednostkami, co niejako jest celem rachunkowo\u015bci i standaryzacji jej podstawowych zasad.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Jak to wygl\u0105da w praktyce? Przyk\u0142ad<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Aby uzmys\u0142owi\u0107 Ci, w czym rzecz, przytocz\u0119 przyk\u0142ad. W przyk\u0142adzie zajmiemy si\u0119 tylko wycinkiem bilansu \u2013 zapasami. <\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z ustaw\u0105 o rachunkowo\u015bci zapasy na dzie\u0144 bilansowy wyceniamy w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia nie wy\u017cszych od cen ich sprzeda\u017cy netto na dzie\u0144 bilansowy. Przy wycenie nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 r\u00f3wnie\u017c zasad\u0119 ostro\u017cno\u015bci i mo\u017cliwo\u015b\u0107 trwa\u0142ej utraty warto\u015bci zapas\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Jednostka prowadzi ewidencj\u0119 towar\u00f3w w cenach zakupu (nabycia). Na dzie\u0144 bilansowy posiada\u0142a 30 szt. towaru X w cenie 200 z\u0142\/szt. Co do zasady zapasy na dzie\u0144 bilansowy wycenia si\u0119 w cenie nabycia, ALE UWAGA nie wy\u017cszej w\u0142a\u015bnie ni\u017c cena sprzeda\u017cy netto.<\/p>\n\n\n\n
Po analizie rynku okazuje si\u0119, \u017ce ze wzgl\u0119du na zmian\u0119 upodoba\u0144 klient\u00f3w (niemodne) te towary straci\u0142y swoj\u0105 warto\u015b\u0107. Aby sprzeda\u0107 te towary, jednostka musia\u0142a obni\u017cy\u0107 ich cen\u0119 sprzeda\u017cy do 130 z\u0142\/szt.<\/p>\n\n\n\n
Po przeprowadzeniu spisu z natury i przy jego kalkulacji zauwa\u017cono, \u017ce cena sprzeda\u017cy netto towaru jest ni\u017csza od ceny jego zakupu. W zwi\u0105zku z tym dokonano odpisu aktualizuj\u0105cego warto\u015b\u0107 towar\u00f3w na dzie\u0144 bilansowy w kwocie 2 100 z\u0142 ((200 z\u0142 -130 z\u0142) x 30 szt.).<\/p>\n\n\n\n
Ksi\u0119gowania dotycz\u0105ce tej operacji b\u0119d\u0105 wygl\u0105da\u0142y nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/strong><\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
W bilansie z kolei warto\u015b\u0107 towar\u00f3w b\u0119dzie wynosi\u0142a 3 900 z\u0142 i jest to saldo dw\u00f3ch kont \u2013 konta towary i konta odpisy aktualizuj\u0105ce warto\u015b\u0107 towar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Wycena bilansowa pozycji wyra\u017conych w walucie obcej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Wycena rozrachunk\u00f3w wyra\u017conych w walutach obcych to chyba najprzyjemniejsza i budz\u0105ca najmniej w\u0105tpliwo\u015bci cz\u0119\u015b\u0107 wyceny bilansowej. <\/p>\n\n\n\n
Jest ona zwi\u0105zana z tym, \u017ce nierozliczone na dzie\u0144 bilansowy rozrachunki wyra\u017cone w walutach obcych przelicza si\u0119 na PLN, stosuj\u0105c obowi\u0105zuj\u0105cy na dzie\u0144 bilansowy \u015bredni kurs danej waluty og\u0142oszony przez Narodowy Bank Polski.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej kurs ten r\u00f3\u017cni si\u0119 od kursu zastosowanego do przeliczenia rozrachunku w momencie uj\u0119cia transakcji w ksi\u0119gach. W konsekwencji powstaj\u0105 r\u00f3\u017cnice kursowe.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3\u017cnice kursowe co do zasady odnosi si\u0119 bezpo\u015brednio na wynik finansowy \u2013 dodatnie r\u00f3\u017cnice kursowe w przychodach finansowych, ujemne w kosztach finansowych. <\/p>\n\n\n\n
S\u0105 jednak sytuacje, w kt\u00f3rych powsta\u0142e r\u00f3\u017cnice kursowe nie b\u0119d\u0105 odniesione na wynik finansowy tylko bezpo\u015brednio na warto\u015b\u0107 towar\u00f3w\/produkt\u00f3w. B\u0119dzie to mia\u0142o miejsce w przypadku, gdy proces przygotowania towar\u00f3w do sprzeda\u017cy lub ich wytworzenia jest d\u0142ugotrwa\u0142y (na przyk\u0142ad przy budowie budynku przeznaczonego do dalszej odsprzeda\u017cy). <\/p>\n\n\n\n
Co wa\u017cne, w ewidencji ksi\u0119gowej nie kompensuje si\u0119 r\u00f3\u017cnic dodatnich i ujemnych. Dopiero przy prezentacji w rachunku zysk\u00f3w i strat nast\u0119puje taka kompensata.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Podsumowanie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Przygotowanie sprawozdania finansowego na dzie\u0144 bilansowy to powa\u017cna sprawa, kt\u00f3rej nie mo\u017cna bagatelizowa\u0107 \u2013 nale\u017cy do\u0142o\u017cy\u0107 wszelkich stara\u0144, aby dane liczbowe zawarte w bilansie i rachunku zysk\u00f3w i strat jak najdok\u0142adniej odzwierciedla\u0142y sytuacj\u0119 finansow\u0105 jednostki. <\/p>\n\n\n\n
I tutaj z pomoc\u0105 przychodzi nam wycena bilansowa, kt\u00f3ra umo\u017cliwia skorygowanie warto\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w maj\u0105tku je\u017celi ich warto\u015b\u0107 ksi\u0119gowa odbiega od warto\u015bci rzeczywistej. Niestety mnogo\u015b\u0107 wariant\u00f3w wyceny nie u\u0142atwia pracy ksi\u0119gowym.<\/p>\n\n\n\n
![](\"https:\/\/lh7-us.googleusercontent.com\/iBwXR8oB_vyf6O7mK8vdMJp-W4wRHgQvivqLIsfPrwGxsKHyHiXwxQTd9TGlZsAUG18JHslgR32CXeDFHbuVFbLvCEBTFUMwu1eHRVkfiNcY2FuXBqRAkLD8ZxXutYH5_YmH5wYlTskii-0K0Kt7cAc\")
<\/strong><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/kursy-rachunkowosci.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Blog_wszystkie_kursy-1024x403.png\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n